Nguyễn Trung: Hành trình từ hội họa hình tượng đến trừu tượng
Nguyễn Trung là một trong những nghệ sĩ có vị trí đáng chú ý trong lịch sử mỹ thuật Việt Nam. Sự nghiệp kéo dài hơn 60 năm của ông trải qua nhiều biến động của đất nước, từ thời kỳ thuộc địa của Pháp đến những năm tháng chiến tranh Việt Nam. Năm 1966, ông cùng các nghệ sĩ khác đồng sáng lập Hội Họa sĩ Trẻ tại Sài Gòn, một nhóm nghệ thuật tiên phong với tinh thần tìm kiếm những hướng biểu đạt mới.
Trong giai đoạn từ năm 1961 đến năm 1975, Nguyễn Trung tập trung vào hội họa hình tượng, đặc biệt là những hình ảnh người phụ nữ được thể hiện với vẻ đẹp trong trẻo, giàu chất thơ và tĩnh lặng. Những tác phẩm thuộc thời kỳ này vẫn được nhiều người yêu nghệ thuật quan tâm bởi sự hài hòa trong bố cục và cảm xúc nhẹ nhàng mà chúng gợi lên.
Có thời điểm, ông hướng đến một quan niệm nghệ thuật đặt cái tôi cá nhân dưới mục tiêu xây dựng một phong cách mang tinh thần dân tộc rõ nét, ít chịu ảnh hưởng từ những khuôn mẫu bên ngoài. Tuy nhiên, từ năm 1990, Nguyễn Trung bắt đầu một bước chuyển quan trọng và trở thành một trong những gương mặt nổi bật của hội họa trừu tượng Việt Nam. Ông mạnh dạn thay đổi phong cách, tìm kiếm sự tự do trong sáng tác và khám phá thế giới nội tâm của chính mình.
Nếu những tác phẩm đầu sự nghiệp gợi cảm giác mộng mơ và lãng mạn, các sáng tác trừu tượng về sau lại hướng đến sự giản lược và tối giản. Thay vì mô tả thế giới bằng những hình ảnh cụ thể, ông sử dụng màu sắc, hình khối và nhịp điệu của bố cục để diễn tả những suy tư về sự tồn tại và thân phận con người. Những mảng màu giàu tính triết lý góp phần tạo nên chiều sâu cho ngôn ngữ tạo hình của ông.
Qua nhiều năm sáng tác, Nguyễn Trung đã xây dựng một di sản nghệ thuật có ảnh hưởng đến nhiều thế hệ họa sĩ Việt Nam. Ông từng tổ chức và tham gia triển lãm tại nhiều nơi trên thế giới. Tác phẩm của ông hiện diện trong các bộ sưu tập tư nhân và công cộng, trong đó có Bảo tàng Mỹ thuật Quốc gia Việt Nam, Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, Singapore Art Museum, Museo Biblioteca Archivio tại Ý và bộ sưu tập của United Overseas Bank tại Singapore.
Tiếng nói của người nghệ sĩ
Trong những chia sẻ về công việc sáng tác, Nguyễn Trung từng ví quá trình vẽ tranh với công việc của một người thợ xây: cần sự cần mẫn và khéo léo, nhưng cũng cần niềm vui, sự tự do và trí tưởng tượng trẻ thơ.
“Tôi lao động trong hội họa bằng sự cần mẫn và khéo léo như một người thợ xây, nhưng đồng thời cũng có niềm vui và sự say mê của một đứa trẻ đang dùng tay nghịch cát trên bãi biển để xây nên cung điện của riêng mình. Tôi có một khát khao sâu sắc được trực tiếp chạm vào chất liệu mà mình sử dụng để vẽ; với tôi, bay và cọ đôi khi vẫn chưa đủ.”
Ông cũng xem nghệ thuật như một nơi con người có thể tìm lại sự bình yên và lòng trắc ẩn trong cuộc sống hiện đại đầy áp lực.
“Dường như chỉ có nghệ thuật mới có thể đưa tình yêu và sự bình yên trở lại tâm hồn chúng ta. Nghệ thuật có thể giúp chúng ta tìm thấy sự cứu rỗi khi ngày càng chìm sâu vào một đời sống hiện đại thiếu cá tính, nơi giận dữ, thù hận và bạo lực khiến con người dần quên cách xin lỗi và tha thứ. Những cử chỉ của tình yêu thương và sự thấu hiểu cũng vì thế mà bị lãng quên.”
Tác phẩm White Silk của họa sĩ Nguyễn Trung.